Y bore hwn, roedd y goedwig hen iawn yn disgleirio fel y bachgen melyn o'r haul, gan ddanfon cyrion o olau trwy'r brigau hen gnau a derwoedd. Mewn man tawel o'r goedwig, lle'r oedd y dail yn creu llifa tawelwch, ymgasglodd pedair anifail gyda'i gilydd, gan rannu'r awyrgylch o gariad a doethineb. Bryn, y llygod mawr doeth gyda'i lygaid mawr a'i wallt llwyd, roedd e'n sefyll ar isel y coeden, gan edrych ar y tri arall gyda seren o fleece ar ei ochr. Cadi, y llyffant coeden bach, oedd yn dwlu ar ddarganfod newyddion, yn eistedd ar gangen is a syllu'n chwilfrydig; Efan, y llwynog pryderus, oedd yn aros ychydig yn bell i ffwrdd, gan fonitro'r tywydd a'r amgylchedd; ac wrth ymyl y llyn, roedd Meri, y broga rhywiol, yn chwerthin yn heriol ac yn dangos ei hewyllys chwaraeon.
Roedd y pedwar, er eu bod yn wahanol iawn o ran natur a duwioldeb, wedi dod at ei gilydd yn y bore cadarn hwn i rannu straeon o'r oesau'r gorffennol, gan greu cysylltiad â thraddodiadau'r wlad a'i hanesion hudol. Yn y goleuni melyn, lle'r oedd y bryniau a'r dŵr yn cydgyfeirio gyda'r awyr, gwasanaethai'r goedwig fel lloches i'w stori a'u dyheadau. Bryn, gyda'i lais tôn digri ac amserol, dechreuodd adrodd y stori am y gwraig dduon a dhalwen a chwympodd o'r awyr i ben y bryn, gan adael hud a llais ar y ddaear. Cadi, gyda'i lygad llydan a'i geg bach, roedden nhw'n gwrando'n agos, yn chwilio am atebion i'r cwestiynau mawr am ffyniant a chwmwltryd mewn cymunedau'r goedwig.
Efan, er ei fod yn fwriadol a gofalus, edrychodd yn adwy anad dim gyda chariad tuag at y straeon, gan ddeall y cyfrinachau sydd mor ddofn hiun ar y pridd. Roedd Meri yn ysgwyd ei goesau, gan ychwanegu'n rheolaidd ymddygiad a'r hiried o hiwmor i gynnig ychydig o hwyl a dangnefedd i'r sgwrs. Yn y bore cadarn hwn, roedd y pedwar yn teimlo cysylltiad dwfn, nid yn unig â'i gilydd ond hefyd â'r tir a'r tywydd o'u cwmpas, fel petai'r goedwig yn eu cario nhw yn y coesau a'r cilioau. Gan dderbyn y goleuni melyn a'r awel ysgafn, penderfynodd y pedwar deithio gyda'i gilydd trwy straeon y goedwig honedig, gan ddarganfod pethau newydd a pherffaith yn y dyfodol.
Roedd Cadi yn rhedeg yn araf trwy'r coedwigoedd, ei chlustiau'n gwthio'n gyflym, yn chwilio am rywbeth newydd i'w ddarganfod yn y rhuban o olau'r haul oedd yn nofio ar y pridd llwyd dan y canghennau uchel. Yn sydyn, fe sylwodd am linyn fin, llyfn, yn rhedeg yn syth rhwng y coed, heb lawer o ddylanwad gan y dail neu'r canghennau o'i amgylch. Serch hynny, nid oedd hwn yn linyn arferol a gwelodd Cadi o'r blaen; roedd yn nobody, ac roedd ei liw yn newid yn ysgafn o lwyd i wyrdd tywyll, fel bod y llinyn yn cyffwrdd â weddill y goedwig yn ôl rhyw fath o'r hud. "Mae'n rhyfedd, mae'n dylw mawr iawn o linyn, " meddai wrth Efan a Meri a oedd yn cerdded gyda hi, eu llygaid yn chwilio am newidiadau yn y darn gwag rhwng y coed.
Ar un adeg, stopiodd Cadi a gwnaeth i gyffwrdd â'r llif fin gyda'i fys; roedd y teimlad yn ddryslyd, fel petai rhywbeth yn ysgrifennu stori anhysbys i'w datgelu. Efan, â'i lygaid gofalus a thrapus, aeth yn nes at y llinyn a'i astudio gyda gofal awgrymu bod rhywbeth cudd yn ei gynnwys. Meri, yn ei ffordd arferol o chwarae a theimlad, fe dreuliodd amser yn ceisio codi'r llinyn gyda'i braich, gan gyfrannu at awyrgylch o bryder a chwilfrydedd sy'n codi o'r dirgelwch yma. Roedd y pedwar, er bod Meri yn ysgafn o'r galon, yn teimlo presenoldeb rhywfaint o bryder yn y coed gan fod y linyn yn ymddangos fel petai'n wrthrych o bwys a chyn lleied o bersonoliaeth wedi'i roi iddo.
Wrth i'r haul ddal eu grepiau o olau ar y pridd, dechreuodd y llinyn symud yn ysgafn, gan greu cysgodion ymysg y coed o'i amgylch, fel petai'n ceisio tywynnu ychydig o'i gyfrinachau i'r anifeiliaid yma. Mae Cadi'n nwylo'i llygaid gyda rhywfaint o ansicrwydd, tra bod Bryn yn edrych ar y sefyllfa gyda sylw doeth a dyhead i ddeall yn well. "Mae rhywbeth yn symud yma, rhywbeth wedi hen golli ei le yn y byd, a rhaid i ni ddysgu mwy am y llinyn hwn er mwyn gwybod beth mae'n ei ddweud mewn gwirionedd," meddai Bryn â'i lais tawel ond cynnig rhywbeth o bwysigrwydd mawr. O'r eiliad hon, roedd cellwair o gyfathrebu ac ysbryd gwahanol wedi dechrau rhwng y pedwar, yn barod i ddilyn y llinyn yn y dyfroedd dyfnach hyn o'r goedwig hen.
Cyn i'r haul gael gwaedu'n llwyd dros fryniau'r goedwig, cymerodd Cadi'r llinyn cythryblus yn ei dwylo bach, ei llygaid yn llawn antur a phwyll, ond ar yr un pryd oedd y galon yn curo'n gryf gyda dirmyg a phryder. 'Dw i'n teimlo fel petawn ni'n dilyn trac hud,' meddai Cadi, gan wynebu Bryn a oedd yn eistedd ar gangen uchel, sy'n llwydnu mewn goleuni'r haul. Efan, gyda'i gwddf braidd yn grwn, edrychodd i lawr ar y tir ynghyd â Meri a oedd yn troi ei ben y tu ôl i goeden, gan sylwi ar unrhyw beth rhyfedd o gwmpas y llinyn.
Yn sydyn, teimlodd y pedwar bartner y daeth rhywbeth i'w atal: rhwyd aneglur o rawn trwchus, tebyg i ryw fath o dwyll, a gafodd eu cynnwys mewn gwehyrddiaeth a thywyllwch heb ei egluro. 'Beth yw hyn sy'n dal ein traed?' gofynnodd Meri, tra oedd yn ymlacio ei chlustiau ac yn ceisio rhyddhau ei ddwylo o dan y rhwyd. Bryn, gyda'i lygaid mawreddog a ddoeth, esboniodd, 'Yn y Chwedlau Mawr, dywedir fod rhwydi'n cael eu gosod yn y coed i gadw pethau'n gyfrinachol ac i atal rhai anifeiliaid rhag cael gwybodaeth bwysig. Rydym ni'n cyrraedd cyrchfan sy'n bwysig iawn eto.'
Cadi geisiodd ymlacio ei thafod ac ailadrodd ei taith â myfyrdod newydd, tra roedd Efan yn mynd o gwmpas y rhwyd yn chwilio am fympwy o olygfa o'r llwybr i ddianc. 'Bydd rhaid i ni ddefnyddio ein hatebion a'n calonnau'n gyffro,' meddai Efan gyda llais tawel. Ond roedd y rhwyd yn chwilio'n fwy gaeth am eu symudiad, gan sicrhau nad oedd unrhyw anifail yn gallu symud heb ganiatâd y goedwig.
Wrth i'r haul chwythu'n fwyn drwy ddail y coed hen, eisteddodd Bryn ar gangen uchel ac aeth yn dawel i fyfyrio ar y llinyn dirgel a'u tywys ledled y goedwig. 'Mae'r llinyn hwn,' meddai Bryn gyda lleferydd drylwyr sy'n noethlymun o doethineb, 'nid dim ond darn o ffibr yw o, ond cofnod o hanes ymylon y goedwig a'n hen bobl ni.' Cadi a Meri aethant yn syth yn eiddgar, gan edrych ar ei lygaid a oedd yn llawn o fflachio gwybodaeth hen-ffwr o'r dyfnderau'n y coedwig.
'Mae'r llinyn yn debyg i'r rwm ramantus yn y Mabinogi,' ychwanegodd Bryn, 'wrth iddo ddilyn y traddodiad aros yng nghalon ein lluoedd naturiol. Drwy fod yn atgof o weithredoedd a digwyddiadau mawr, cododd y llinyn fel rhwydwaith o straeon sy'n cysylltu'r hen llenyddiaeth â byd y coed a'r anifeiliaid. Gan ei fod yn rhoddwyd gan ein rhieni hŷn ac yn gyfnewid rhwng cenedlaethau, dyna'r hyn sy'n cadw'n hunaniaeth a'n hunan-hyder, waeth beth fo'r anawsterau.'
Roedd Efan yn chwilfrydig ac aeth ati i ofyn am fwy o esboniad wrth Bryn, 'Ond sut allwn ni fod yn sicr mai hanes gwir yw hwn?' Medrai Bryn, 'Yn union fel mae'r paith yn rwymo'r coed yn rhyngddynt, mae'r llinyn hanes yn rhwymo ein hunaniaeth a'n gof am y mae wedi cael ei gadw'n ddwyfol gan y gwybodaeth a'r atgofion sydd wedi'u huno ynddo.' Roedd Meri, gyda'i chwerthin hi'n awyddus a'i chwerthin character, yn ychwanegu, 'Beth bynnag fo'r gwirionedd, mae'r llinyn yma eisoes wedi dod yn rhan ohonom ni; disgrifiad o'r hyn yr ydym, ac yn rhywbeth mae'r coedwedd honno wedi'i garu drwy'r amser.'
Ar ôl iddynt ddatgelu cyfrinach y llinyn, eisteddwyd Bryn, Cadi, Efan a Meri yn dawel wrth ymyl y pren enwog lle'r oedd y llinyn yn rhedeg trwy'r goedwig. Yr haul yn plygio drwy'r dail yn creu patrwm o olau ac ychwanegodd yr awyrgylch heddychlon at y foment. Dechreuodd Bryn gân gan atgoffa pawb o straeon dyfnder y gwybodaeth sydd wedi fyw'n ruwyd yn y coed, gan ddweud, "Mae pob llinyn yma yn stori, pob cengl yn angor at hanes tir y goedwig hon."
Yna, cawed Cadi â'i llais llawn chwilfrydedd wrth rannu hanes y momentosadau bach a ddarganfododd wrth ddilyn y llinyn, gan esbonio sut roedd y cysylltiadau rhyngddynt a natur yn datgelu cyfrinachau y byd o'i chwmpas. Yn ei stori, disgrifiodd y sut roedd y glaw yn chwarae ar dannedd y dail, yn gwrthgloddio tua'r llwybrau cudd y creaduriaid bach a sut roedd pob un ohonynt yn rhan o'r stori heb law, gan greu cyswllt rhwng y natur a'r anifeiliaid. Ar ôl hi, trodd Efan, a oedd wastad yn ofalus wrth ddweud ei farn, ar wahân i ddylanwad y llinyn ar ddyddiau o ofid a pherygl mewn caeau agored. Adroddodd am y ffordd roedd y llinyn yn cael ei weld fel cadarnhaol a diogelwch i'r anifeiliaid, gan atal eu hanes rhag cael ei anghofio a chynnal undod y gymuned.
Yn olaf, ymunodd Meri â nhw gyda stori ddoniol am chwarae gyda'r llinyn, gan lwyddo i wneud i'w chydymaith chwerthin mewn ffordd ysgafn a phersonol. Drwy'i geiriau, gwelwyd sut roedd y llinyn wedi dod yn symbol o ffêr a chysylltiad rhwng y pedwar anifail, sy'n rhannu'r gwaith o gwblhau hanes y goedwig dros ynoedd. Yn y pen draw, gadawsant y llinyn fel petai'n ffenestr i eu calonnau, yn rhannu hud a hanes coed a dŵr dyfnion y goedwig, ac wrth wneud hynny, cadwyd y traddodiad yn ddiogel drwy eu straeon eu hunain. Yn y goleuni hyn, wrth i'r noson agosáu, clywodd y pedwar anifail y sibrwd tawel hynny sy'n dweud bod y goedwig fyw: yn y coed, yn y cloffion ac wrth ddal at y llinyn sydd wedi uno eu bywydau drwy'r amser.